Foydalanuvchi
Foydalanuvchi:
Maxfiy so'z:
Informatika
Fanlar > Informatika
 
5. Dasturlash. Dasturlash tillari. Paskal algoritmik tilida dasturlash asoslari. Paskal tilida ishlatiladigan asosiy tushunchalar.

Dasturlash. Dasturlash tillari. Paskal algoritmik tilida dasturlash asoslari. Paskal tilida ishlatiladigan  asosiy tushunchalar.

Reja

1.     Dasturlash tillari haqida tushuncha va Paskal

tilining yaratilish tarixi.

     2. Paskal tilining alifbosi.

     3. Paskal tilining asosiy tushunchalari.

     4. Standart funksiyalar.

     5. Paskalda ishlatiladigan standart nomlar va xizmatchi so’zlar    

         jadvali.

     6. Paskaldagi dasturning sturkturasi va uni tashkil qiluvchi    

         qismlari.

7. Kompyuterda  masala yechish bosqichlari.

 

Dasturlash tillari. EHM lar uchun dastur tuzish va uni ishlatish juda murakkab va ko’p mehnat talab etadigan jarayon bo’lib, uning uchun ko’p aqliy mexnat va vaqt talab qilinadi. Shuning uchun yangi algoritmik tillarni yaratuvchilar dasturlashni sodda va xayotimizning turli sohalarida mexnat qiluvchilar uchun tushunarli bo’lishiga xarakat qilishadi.

Bundan ko’rinadiki dasturlash tillarining soni bir necha yuzdan ortiq ekanligi. 1970 yili Shvesiyalik Oliy texnika o’quv yurtining professori Niklaus Virt o’z oldiga qo’ydi va u tomonidan tavsiya etilgan algoritmik tilni yaratdi va ulug’ fransuz olimi B.Paskal (1623-1662) nomi bilan atadi.

Har bir til kabi Paskal tili ham o’z alfavitiga ega. Bu tilning alfaviti qilib quyidagi simvollar olingan:

1) 26 ta  lotin bosh xarflari: Katta yoki kichik harflarning farqi yo’q. A,V,S,D,E,F,G,H,I,J,K,L,M,N,O,P,R,Q,S,T,V,W,X,Y,Z;

2) arab rakamlari: 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9; nol sonini qiya chiziq bilan chizib qo’yish odat qilingan, ya’ni 0;

3) Maxsus belgilar.

 

 

Belgi

Nomi

Belgi

nomi

Q

qushuv (plyus)

q

barobar

-

ayiruv (minus)

.

nuqta

*

Ko’paytirish (yulduzcha)

,

vergul

G’

qiya chizik(bo’lish)

;

nuqtali vergul

:

ikki nuqta

(  )

ochiluvchi va yopiluvchi qavslar

apostrof

[ ]

kvadrat qavslar

Kichik

 


bo’sh joy (probel)

katta

 


ko’rsatgichlar

 

Tuzilgan programmada alfavitda yo’q xarf yoki belgilar uchrasa, mashina bunday belgini tushunmaganligi xaqida xabar beradi.

Paskal tilining asosiy tushunchalari.

Paskal tili ham boshqa tillar kabi o’zining grammatikasi, qonun va qoidalariga ega bo’lib, ular yordamida yuqorida keltirilgan alfavit belgilaridan nomlar va gap tuziladi. Paskalda nomlar ikki xil bo’ladi:

1)tildagi standart nomlar;

2)dastur tuzuvchining nomlari.

Standart nomlar ingliz tilida yoziladi va malum manoni anglatadi. Dastur tuzilayotganda bu nomlar ingliz tilidagi ko’rinishda yoziladi va faqat o’z manosida ishlatiladi. Shuning uchun ham bu nomlar standart nomlar deyiladi (1-jadval.). Dastur tuzuvchilarning nomlari Paskaldagi simvollardan malum qoida yoki qonun asosida tuziladi, ular hisoblash jarayonida o’zgarmaslar hamda o’zgaruvchi qiymatlarni va hokazolarni ifodalash uchun ishlatiladi. Shuni eslatib o’tish kerakki, dastur tuzuvchilarning nomlari sifatida standart nomlar va xizmatchi so’zlardan foydalanish mumkin emas.

Shuningdek, Paskal tilida xizmatchi suzlardan ham foydalaniladi (1-jadval).

Paskalda ishlatiladigan standart nomlar jadvali.

 

Paskalda yozilishi

Mazmuni

Paskalda yozilishi

Mazmuni

AVS(x)

x ning absolyut qiymati

OUTPUT

        Chiqarish

ARCTAN(x)

x ning arktangensi

READ

O’qimoq

VOOLEAN

Bul, logik

yoki mantikiy 1 bayt joy egallaydi

READLN

yangi satrdan o’qimoq

CHAR

Simvol qiymatli miqdorlar 1 bayt joy egallaydi

REAL

Haqiqiy qiymatli miqdorlar (2.9E-39 dan 1.7EQ38 gacha)

Sin(x)

x  ning sinusi

RESET

Qaytish

Cos(x)


1

4. Algoritm. Algoritm tushunchasi. Algoritmlash asoslari. Hisoblash jarayonlarining turlari va ular uchun algoritm tuzish qoidalari. 6. T.Paskalda kattaliklarning toifalari: butun, haqiqiy, logik, belgili va qator tipidagi o’zgaruvchi va o’zgarmaslar.